Bij dezelfde winst zou de belastingdruk voor een dga ongeveer gelijk moeten zijn aan die voor een inkomstenbelastingondernemer. Globaal evenwicht heet dit in de belastingtheorie. Dit begrip werd in 1966 door F.H.M. Grapperhaus in zijn proefschrift geïntroduceerd. Hij was staatssecretaris in het kabinet-De Jong. In het parlementaire discours wordt nog met enige regelmaat aan deze norm gerefereerd.

Bij een winst van € 150.000 en een dga-salaris van € 75.000 bedraagt het voordeel van de bv maar liefst € 12.327. Bij deze berekening is geen rekening gehouden met extra kosten. Uitgegaan is van reservering van de winst gedurende 20 jaar en discontering van de box 2-claim van 24,5 procent tegen 4 procent ¹. Zo kom je tot een fiscale druk in box 2 van 11,18 procent. De gecombineerde 19 procent VPB van en 11,18 procent box 2 bedraagt dan 28 procent. Een inkomstenbelastingondernemer kan daar alleen maar van dromen. Een belangrijk voordeel van de bv is dat de heffing in box 2 langdurig kan worden uitgesteld. Vandaar dat de druk op contante waarde moet worden gesteld.

Er zijn recente ontwikkelingen die die hebben gezorgd voor de toegenomen populariteit van de bv. Ik behandel er zes.

1. Sinds 2020 kunnen ondernemers de zelfstandigenaftrek en de mkb-winstvrijstelling niet meer verrekenen tegen 49,5 procent. In 2026 gaat dat tegen 37,56 procent.
   
   
2. Sinds 2023 kunnen ondernemers geen belasting meer uitstellen door te doteren aan de fiscale oudedagsreserve.
   
   
3. In 2022 bedroeg de zelfstandigenaftrek € 6.310, in 2026 € 1.200 en in 2027 resteert een schamele € 900.
   
   
4. De arbeidskorting is enorm verhoogd. Het maximum in 2026 bedraagt € 5.685, terwijl dat in 2013 nog maar € 1.723 was. Deze korting wordt lager bij een hoger inkomen. Bij € 132.920 is zij volledig afgebouwd. Bij een winst van € 150.000 heeft de inkomstenbelastingondernemer er geen recht op. Voor een dga bepaalt het loon de hoogte van de arbeidskorting. Bij een winst van de bv van € 75.000 en een loon van de dga van € 75.000 bedraagt de korting € 3.771.
   
   
5. Het zogenoemde afroomcriterium is feitelijk door de rechter kaltgestellt, waardoor het loon van een dga lager kan zijn dan de economische waarde van zijn arbeidsprestatie. Het verschil is milder belast dividend dan wel uitgesteld box 2-inkomen.
   
   
6. Het box 2-tarief van 24,5 procent voor bedragen tot € 68.843 en € 137.686 bij aanwezigheid van een partner. Wel is het zo dat afbouw van de algemene heffingskorting kan leiden tot een hogere fiscale druk op het dividend.

Zo worden ondernemers met een hoge winst als het ware gedwongen over te gaan naar de bv. Soms tegen wil en dank, omdat het tot veel meer complexiteit leidt. Bij de eenmanszaak is er één aangifte inkomstenbelasting, bij de bv is ook sprake van loonheffingen, vennootschapsbelasting (meestal twee) en soms dividendbelasting. Verder moeten er allerlei overeenkomsten worden opgesteld en nageleefd voor de rechtsverhouding tussen bv en dga. De vlucht in de bv betekent ook voor de Belastingdienst meer werk.

Het loopt uit de hand. Fiscale bevoordeling van de bv-vorm voor het drijven van een onderneming of beroepspraktijk is in strijd met het draagkrachtbeginsel. Ook de nieuwe box 3 zal tot oprichting van bv’s leiden. Zo moet een aandelenbelegger in box 3 vanaf 2028 jaarlijks afrekenen over zijn vermogensaanwas, terwijl bij de bv kan worden geopteerd voor kostprijswaardering. Een vastgoedbelegger in de bv kan gebruik maken van de herinvesteringsreserve. In box 3 is die faciliteit niet beschikbaar.

Aan deze vervuiling van de fiscale rechtsorde moet een einde komen. Het algemeen belang is niet gediend met zoveel bv’s. Integendeel. Een rechtsvorm-neutraal belastingstelsel is heel goed mogelijk en een kwestie van gezond verstand.

--------------------------

¹  Berekend met rekenmodel bv van Praktische Tooling (login vereist), Wolters Kluwer