In het bijzonder zijn er ook gigantische private investeringen nodig in bedrijvigheid en infrastructuur. De fiscaliteit moet hierbij volgens het rapport een belangrijke bijdrage leveren. Dit vinden ook D66 en CDA, die daarvoor een aantal voorstellen hebben gedaan in hun gezamenlijke ‘positieve en ambitieuze agenda’.

Het demissionaire kabinet-Schoof verzocht voormalig ASML-CEO Peter Wennink om met een advies te komen, waarin de belangrijkste aanbevelingen uit het rapport-Draghi zouden worden vertaald naar de Nederlandse economie. Daarbij moest hij aandacht besteden aan de systemische kansen en knelpunten. Maar ook aanbevelingen doen voor concrete vervolgstappen. Het idee daarbij was dat deze aanbevelingen in de formatie van een nieuw kabinet snel opgevolgd konden worden. In dit licht heeft dan ook elke economische sector in Nederland gepoogd om enerzijds als belangrijk te worden aangemerkt in dit rapport én anderzijds om de financiële en beleidsmatige wensen in het rapport te krijgen.

Toekomstige welvaart

In het rapport-Wennink wordt voorgerekend dat Nederland de komende tien jaar tussen de € 151 en de € 187 miljard extra zou moeten investeren. Op die manier moet er voldoende economische groei (1,5-2% per jaar) gerealiseerd worden om de stijgende kosten ten aanzien van defensie, wonen, zorg en klimaat te betalen. Geadviseerd wordt om strategisch te investeren in vier domeinen die onze toekomst bepalen: digitalisering & AI; life sciences & biotechnologie; veiligheid & weerbaarheid; en energie- & klimaattechnologie. Om deze investeringen mogelijk te maken moeten allereerst de randvoorwaarden, zoals de beschikbaarheid van talent, infrastructuur, stikstofruimte en passende regelgeving en vergunningen, op orde worden gebracht.

De fiscaliteit is een belangrijk onderdeel in het rapport-Wennink. Een faciliterend fiscaal stelsel dat investeringen stimuleert in plaats van ontmoedigt wordt als cruciaal vereiste benoemd. Daarbij is er specifieke aandacht voor bestaande en nieuwe fiscale prikkels gericht op innovatieve activiteiten. Zo moeten de Wet Bevordering Speuren Ontwikkelingswerk (WBSO) en de Innovatiebox in stand gehouden worden én zou de investeringsaftrekregeling gericht verruimd moeten worden. Ook onderstreept het rapport dat een vereenvoudiging van het belastingstelsel noodzakelijk is: de effectieve marginale belastingdruk moet omlaag; en ondoelmatige fiscale regelingen moeten worden afgeschaft, zodat deze middelen nuttiger kunnen worden ingezet.

Fiscaal gunstig investeren

De fiscale aanbevelingen uit het Wennink-rapport sluiten naadloos aan bij de ambities van een groot deel van de Tweede Kamer. Iedereen is het erover eens dat het belastingstelsel enerzijds eenvoudiger moet worden en anderzijds wenselijke investeringen moet stimuleren. De uitdaging is het vervangen van populaire maar ondoelmatige fiscale regelingen door meer effectieve en beter uitvoerbare (fiscale) instrumenten. In de gezamenlijke agenda van D66 en CDA wordt ingezet op het fiscaal stimuleren van investeringen. “We stimuleren mensen om spaargeld te beleggen in de Nederlandse economie” en herstellen de “fiscale voordelen voor groen sparen en beleggen”.

In totaal hebben Nederlandse huishoudens meer dan € 500 miljard aan spaartegoeden in box 3. Met het oog op de grote investeringen die gedaan moeten worden in de Nederlandse economie, zou dit vermogen een uitkomst kunnen bieden. Het is daarbij de vraag of het mogelijk is om gericht bepaalde investeringen via box 3 te stimuleren, op een manier die zowel voor de overheid als burgers positief uitpakt. Op de korte termijn kan dit bijvoorbeeld worden vormgegeven door de regeling voor groen beleggen en sparen niet af te schaffen, maar juist te verruimen. Daarnaast zal dit thema ook bij de herziening van het belastingstelsel een belangrijke rol (moeten) spelen.