Het adequaat vormgeven van dit herstel is veel lastiger dan bijvoorbeeld het kwijtschelden van de schulden. Ondanks de inspanningen om het stelsel te vereenvoudigen en verbeteren zal het nog (te) lang duren voordat het herstel volledig is afgerond. 

De hersteloperatie toeslagen bestaat uit verschillende onderdelen. Allereerst de compensatie voor de gedupeerden via de Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT). Dit gaat enerzijds om de Catshuisregeling – € 30.000 voor erkend gedupeerden – en anderzijds om de integrale beoordeling van de ten onrechte door de overheid gekorte of ingevorderde bedragen. Staatssecretaris Palmen (Herstel en Toeslagen) informeerde de Tweede Kamer dat inmiddels 97% van de aangemelde ouders hiervan de uitkomst heeft. Daarnaast is er de schuldenaanpak, op basis waarvan schulden gepauzeerd en kwijtgescholden kunnen worden. De staatssecretaris gaf richting de Kamer aan dat 98% van de publieke schulden en 99% van de in aanmerking komende private schulden is afgehandeld.

MijnHerstel

Twee onderdelen van de hersteloperatie zijn lastiger en minder vergevorderd: het compenseren van de aanvullende schade en de brede ondersteuning. Ten aanzien van de aanvullende schade adviseerde de commissie-Van Dam afgelopen januari om het compensatieproces anders in te richten. Op basis van dit advies is het aantal ‘aanvullende schaderoutes’ teruggebracht van vijf naar twee. Ouders kunnen via een aanmeldportaal terecht bij de Stichting Gelijkwaardig Herstel voor een vertellende aanpak met begeleiding of bij ‘MijnHerstel’, een digitale omgeving waarin zij hun verhaal kunnen toelichten en stukken kunnen indienen. Beide kaders gebruiken hetzelfde kader om de compensatie te berekenen. Het uniforme ‘schadekader’ maakt gebruik van forfaits om de compensatie te bepalen. Dit maakt het systeem eerlijker en beter uitvoerbaar, maar kan in ingewikkelde casus knellen. In die gevallen is er de mogelijkheid om over te stappen naar een individuele berekening, waarbij er een andere schaderechtelijke methode wordt toegepast. Deze ligt meer in lijn met wat de ‘Regieroute’ was. 
In de Tweede Kamer blijven er zorgen leven over de complexiteit, het gebrek aan snelheid én de ruimhartigheid van het schadekader. Tijdens een technische briefing met de ambtenaren van het ministerie stelden Westerveld (GL-PvdA) en Van Dijk (CDA) vooral op deze punten vragen. 

Immateriële schade

Een ander punt van zorg is het emotionele (niet-financiële) herstel en de begeleiding voor ouders die gedupeerd zijn. Op dit punt maken zowel Westerveld (GL-PvdA) als Van Dijk (CDA) zich grote zorgen. Want hoe kan je voldoende emotioneel herstel bieden aan mensen die uit huis geplaatst zijn of hun opleiding niet hebben kunnen starten of afronden? Hoe kan worden voorkomen dat de ouders die ineens een groot bedrag ontvangen niet meteen weer in de problemen komen? Al deze punten zijn een stuk lastiger dan het louter compenseren van financiële schade – en zelfs dat heeft meerdere jaren gekost.
Toeslagouders en hun belangenbehartigers benadrukken dat er nog veel moet gebeuren voordat de (zwaarst) gedupeerden echt verder kunnen met hun leven. De klachten zien daarbij zowel op de behoefte aan betere begeleiding als op de erg juridische insteek. Maar terwijl de hersteloperatie in een moeilijkere fase terechtkomt, dreigt dit thema door alle (geo)politieke uitdagingen onder te sneeuwen. In dit licht is het voor de toeslagenouders positief dat Lisa Westerveld – die de reputatie heeft zich vast te bijten in dossiers om dingen te realiseren voor mensen die niet gehoord of gezien worden – de nieuwe woordvoerder van GroenLinks-PvdA is op dit thema. Het herstel moet namelijk hoog op de politieke agenda blijven totdat het volledig en naar behoren is afgerond.