De Algemene Financiële Beschouwingen stonden dit jaar in het teken van de forse voorgenomen lastenverzwaring voor de middenklasse en in het bijzonder de wijze waarop het kabinet de problemen ten aanzien van box 3 wilde oplossen. De Tweede Kamer eist dat het kabinet met een alternatief plan komt waarbij de kosten voor de aanpassingen en box 3 niet bij de kleine spaarders en beleggers worden gelegd. Tegelijkertijd is een deel van de Kamer zeer kritisch op de voorgenomen verhoging van de lasten op arbeid.

Een dag voor de start van de Algemene Financiële Beschouwingen ontving de Tweede Kamer van het kabinet een brief met voorstellen ten aanzien van box 3, de koopkracht van werkenden en de sociale zekerheid. Hiermee wilde het kabinet tegemoet komen aan de kritiek op de Miljoenennota én de grote politieke knelpunten ten aanzien van de begroting oplossen. Plat gezegd was het plan om in 2028 een vermogenswinstbelasting op aandelen, obligaties en opties in te voeren. Om dit te betalen zouden in box 3 het heffingsvrije vermogen en rendement worden verlaagd, en het forfait overige bezittingen worden verhoogd. Dit zou de rekening vooral bij de kleinere spaarders en beleggers neerleggen.

Lastenverzwaring

In de Algemene Financiële Beschouwingen ging het vooral over de financiering van de wijzigingen in box 3, de voorgenomen verhoging van de belasting voor werkenden en de plannen ten aanzien van de bezuinigingen. Niet alleen de ‘rechtse’ oppositiepartijen – zoals JA21, SGP en BBB – zijn kritisch. Ook Stultiens (PRO) vindt het onverteerbaar dat “de enige serieuze dekking die er lag, werd gehaald bij kleine spaarders in plaats van de allerrijksten”. Zo sneuvelde dit kabinetsplan voor een aanpassing van de Wet werkelijk rendement box 3 al binnen twee dagen. Het kabinet moet op zoek naar financiële dekking zonder de lasten bij de kleine spaarders en beleggers te leggen.

Het tweede grote thema is de lastenverzwaring voor werkenden: de belastingverhoging in box 1. In de Tweede Kamer leeft er eveneens veel weerstand tegen dit voorstel. Zowel JA21 als PRO gaven in het debat duidelijk aan het Belastingplan 2027 niet te zullen steunen als dit niet wordt opgelost. Hoogeveen (JA21) gaf aan dat deze plannen in combinatie met inflatie en hoge rentes een grote aanslag zijn op de middenklasse. Stultiens (PRO) hekelt de miljarden aan lastenverhoging voor de “gewone werkende mensen” terwijl er “van de allerrijksten niks gevraagd wordt”. Het kabinet zal ook hiervoor op zoek moeten gaan naar een alternatieve dekking.

Overheidsfinanciën

Ten slotte was er veel aandacht in het debat voor de wijze waarop de bezuinigingen op de sociale zekerheid worden afgewend. Onder druk van (met name PRO in) de Tweede Kamer besloot het kabinet de voorgenomen hervormingen op de WW, tegemoetkoming arbeidsongeschikten en de WIA van de begroting te halen. Het is nu aan de werkgeversorganisaties en vakbonden om met het kabinet de benodigde hervormingen te realiseren. Dit roept de politieke vraag op waar het kabinet het geld dat deze bezuiniging moest opleveren vandaan wil halen. In de coalitie wordt gekeken hoe de kosten over de verschillende ministeries worden verdeeld.

In de komende weken zal het kabinet een ingewikkelde financiële puzzel moeten leggen om steun te verkrijgen voor de begrotingen én het Belastingplan. Daarbij heeft het voorstel ten aanzien van box 3 van afgelopen week niets geholpen. De afgelopen jaren heeft de Tweede Kamer constant benadrukt dat de kleine spaarders en beleggers niet de dupe mogen worden van de problemen in de box 3-systematiek. Het is opvallend dat Heinen en Eerenberg desondanks probeerden om hier de benodigde dekking te vinden én daarmee ook meer kleine spaarders en beleggers in box 3 wilden brengen. Dit roept de vraag op hoe het volgende dekkingsvoorstel eruit zal zien.