De oppositiepartijen in de Eerste Kamer benadrukten tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen bijzonder kritisch te zijn over de fiscale plannen voor het komende jaar. Als er geen wijzigingen komen dan zullen PRO en JA21 tegen het Belastingplan stemmen. In de senaat waren de oppositiepartijen – vooruitlopend op de Algemene Financiele Beschouwingen – duidelijk over de aanpassingen die nodig zijn voor de benodigde politieke steun voor de kabinetsplannen. Om het Belastingplan door het parlement te krijgen, moeten de plannen ten aanzien van box 1 en box 3 worden aangepast.

De Algemene Politieke Beschouwingen in de Eerste Kamer benadrukten nogmaals hoe afhankelijk het minderheidskabinet Jetten is van de oppositiepartijen – en in het bijzonder van PRO en/of een combinatie van JA21, SGP en BBB. Zonder de steun van deze partijen heeft het kabinet onvoldoende steun om de begrotingen en het Belastingplan door de Tweede en Eerste Kamer te loodsen. Tot op heden probeert het kabinet met zowel de ‘linkse’ én ‘rechtse’ oppositie samen te werken, door concessies in beide richtingen te doen. Het gevolg hiervan is dat zowel de ‘linkse’ als de ‘rechtse’ oppositie het gevoel heeft niet voldoende te krijgen.

Lastenverzwaring

Net zoals de afgelopen jaren waren de Algemene Politieke Beschouwingen in de Eerste Kamer in essentie een herhaling van zetten ten opzichte van het debat in de Tweede Kamer. De senaat is de afgelopen jaren politieker geworden, vooral doordat ook de afgelopen kabinetten steun vanuit de oppositie nodig hadden om tot een meerderheid te komen. Alle grote dossiers – zoals migratie, stikstof, huisvesting, klimaat en geopolitiek – passeerden ook dit jaar de revue. Desondanks waren de kabinetsplannen ten aanzien van box 1 en box 3 de hoofdonderwerpen – terwijl de Algemene Financiele Beschouwingen in de Eerste Kamer nog plaats moeten vinden.

Rosenmöller (PRO) benadrukte – in lijn met de inbreng van zijn partij in de Tweede Kamer – alleen voor het Belastingplan te zullen stemmen indien de “enorme belastingverhoging voor werkenden van bijna 8 miljard euro [wordt] herzien”. Daarnaast benadrukte hij dat in de “overgang tot een vermogenswinstbelasting in box 3 de dekking van de kosten gevonden [moet worden] binnen datzelfde domein van winst en vermogen”. Van Bijsterveld (JA21) benadrukt dat het niet mogelijk is om alle partijen te vriend te houden en de problemen ten aanzien van box 3 op te lossen. In dit licht bepleitte ze het durven kiezen voor grote hervormingen.

Novelle

De Eerste Kamer is overwegend positief over het voornemen van het kabinet om per novelle het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3 aan te passen, zodat het behaalde rendement wordt belast op basis van een vermogenswinstbelasting. Daarbij leidde het proces en de tijdslijn tot een aantal vragen. Premier Jetten benadrukte daarop dat de Raad van State zich eerst zal buigen over het wijzigingsvoorstel, met daarin de financiele dekking die de Tweede Kamer onwenselijk vond: het verlagen van het heffingsvrije vermogen en rendement en een verhoging van het forfait overige bezittingen als dekking. Het kabinet werkt ondertussen een nieuw dekkingsvoorstel uit en stuurt dit met het advies van de Raad van State naar de Tweede Kamer.

Het kabinet wil uiterlijk eind oktober een nieuw dekkingsvoorstel voor box 3 naar het parlement sturen. Een meerderheid in de Tweede Kamer wil daarbij “als dekking in ieder geval de aanpak van de belastingconstructie papieren schenkingen middels modernisering van de rekenrente” meenemen. Afgelopen week werd de motie van Grinwis (CU), Flach (SGP), Van Brenk (50Plus) en Vermeer (BBB) die hiertoe opriep aangenomen. Aangezien de VVD fel tegen dit voorstel is, blijft het de vraag welke dekking het kabinet kan bedenken die voor zowel PRO als de coalitiepartijen – en met name de VVD – werkbaar is.