Afgelopen week lekte via de media uit dat het kabinet van plan is om de polder – de werkgeversorganisaties en de vakbonden – te vragen om met een oplossing te komen voor de Wet werkelijk rendement box 3. Dit is een van de uitkomsten van een lange onderhandeling in het minderheidskabinet over de begroting voor komend jaar. De gelekte maatregelen wekken de indruk dat het kabinet een pas op de plaats maakt ten aanzien van de fiscale hervormingen en kiest voor maatregelen die de oppositie kan steunen.

In aanloop naar Prinsjesdag moet het minderheidskabinet-Jetten allereerst voldoende politieke steun vinden voor de begrotingen en het Belastingplan. De afgelopen weken hebben D66, VVD en CDA onderling onderhandeld over de punten waarop ze de oppositie tegemoet zouden willen komen. Dit heeft geleid tot een hele reeks maatregelen, die grotendeel via de media uitlekten. Bezuinigingen op de sociale zekerheid gaan niet door of worden uitgesteld. De accijnskorting op benzine en diesel wordt – nogmaals – voortgezet. Ontwikkelingssamenwerking krijgt extra geld en er wordt extra geïnvesteerd in innovatie. Op deze manier lijkt er voor iedere (oppositie)partij iets positiefs in de begroting te zitten.

Pas op de plaats

De gelekte plannen wekken de indruk dat het kabinet een pas op de plaats maakt ten aanzien van een aantal voorgenomen (grote) hervormingen en – om zich te verzekeren van politieke steun – de focus legt op een korte termijn lastenverlichting. Het was de bedoeling dat de contouren van het fiscale beleid van het kabinet-Jetten op Prinsjesdag gepresenteerd zouden worden. Denk aan de invulling van de ‘vrijheidsbijdrage’, de fiscale behandeling van de auto, de vereenvoudiging van het belastingstelsel én een oplossing voor het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3. Het is de vraag hoeveel we nog kunnen verwachten van het kabinet op deze dossiers.

De Wet werkelijk rendement box 3 is op dit moment het grootste fiscaal-politieke pijnpunt. De Tweede Kamer nam het wetsvoorstel eerder dit jaar – ‘met pijn in de buik’ – aan. Een groot deel van de Kamer wil de ‘papieren’ waardestijgingen liever niet belasten. Maar niemand was bereid om de benodigde miljarden euro’s te vinden die het wegstemmen van het voorstel zou gaan kosten. Het wetsvoorstel ligt nu in de Eerste Kamer, waarbij de Eerste Kamer heeft aangegeven niet over het voorstel te willen stemmen zolang er geen duidelijkheid is over de aangekondigde aanpassingen zoals de transitie naar een volledige vermogenswinstbelasting.

Sociaal akkoord

Het kabinet heeft – net als het vorige kabinet – steevast benadrukt dat de Wet werkelijk rendement box 3 zo snel mogelijk moet worden ingevoerd. Enerzijds omdat dit een aantal problemen in de huidige tegenbewijsregeling oplost en anderzijds omdat het niet tijdig implementeren leidt tot een budgettaire derving van € 2,4 miljard per jaar. In dit licht is het opmerkelijk dat de polder zich over dit dossier mag buigen. Dit is eveneens opmerkelijk omdat de spaarders en (vastgoed)beleggers in box 3 niet in de polder zijn vertegenwoordigd. Een mogelijke verklaring voor de keuzes van jet kabinet is dat als de vakbeweging en de werkgeversorganisaties een nieuw sociaal akkoord sluiten, met daarin ook een oplossing voor de vermogenswinstbelasting, dit in het parlement ook door PRO gesteund zal worden.

Een mogelijke oplossing, waar de polder wellicht ook naar zal kijken, ligt in de geraamde kosten voor het rechtsherstel in box 3. Afgelopen week informeerde staatssecretaris Eerenberg de Eerste en Tweede Kamer dat de hersteloperatie in box 3 vele miljarden “onder de raming” ligt. Experts en de Bond voor Belastingbetalers hadden eerder al aangegeven dat de kosten voor het rechtsherstel in de praktijk een stuk lager kunnen liggen. In lijn met een (verworpen) motie van Hoogeveen (JA21) en Grinwis (CU) zouden deze middelen benut kunnen worden om een volledige vermogenswinstbelasting in te voeren.