In de eerste termijn van het plenaire debat over het Belastingplan 2027 afgelopen week werd nogmaals duidelijk dat de voorgestelde aanpassingen vanuit het kabinet onvoldoende tegemoet komen aan de kritiek vanuit de oppositie. Tegelijkertijd wordt er binnen de coalitie verschillend gedacht over de wijzigingsvoorstellen vanuit de oppositiepartijen. In dit licht wil het kabinet nu een aantal plannen, zoals de ‘vrijheidsbijdrage’ en de vermogenswinstbelasting in het nieuwe box 3-stelsel, uitstellen. Maar deze kortetermijnoplossing verandert niets aan de onenigheid binnen de coalitie.

Vooruitlopend op de plenaire behandeling van het Belastingplan stuurde het kabinet een wijziging van het Belastingplan en de plannen voor box 3 naar de Tweede Kamer. Daarin stond een aantal aanpassingen: de aftrek specifieke zorgkosten wordt in een gerichtere vorm voortgezet; ook het verlaagde btw-tarief voor de sierteelt wordt voorlopig niet afgeschaft; en de tabelcorrectiefactor voor het kalenderjaar 2027 in de loon- en inkomstenbelasting wordt minder beperkt toegepast. Plat gezegd betekent dit ‘koopkrachtpakket’ dat de ‘vrijheidsbijdrage’ komend jaar niet doorgaat. Ten aanzien van box 3 heeft het kabinet een aangepast voorstel gedaan, waarmee de overgang naar een vermogenswinstbelasting wordt uitgesteld tot 2029 en de dekking wordt aangepast.

Plenair debat

Het plenaire debat over het Belastingplan begon met stevige kritiek vanuit de oppositiepartijen op de werkwijze van het minderheidskabinet en de coalitiepartijen. In plaats van een technisch debat over de fiscale plannen, is de behandeling van het Belastingplan al weken een groot politiek debat over de vraag of het kabinet überhaupt voldoende steun kan vinden. Premier Jetten en de coalitiepartijen gaven aan te blijven werken aan een brede meerderheid in beide Kamers. Maar de oppositie wil dat de coalitiepartijen een keuze maken. Daarbij verwijt de ‘linkse’ oppositie de VVD louter open te staan voor samenwerking met de ‘rechtse’ oppositie én daarmee het kabinet klem te zetten.

Inhoudelijk vinden JA21, SGP en BBB de aanpassingen door het kabinet een positieve stap, maar daarbij blijven deze partijen pleiten voor verdere aanpassingen en lastenverlichtingen. PRO, CU, DENK, SP en Volt waren kritisch op deze aanpassingen. Daarbij benadrukten ze dat werkenden de rekening gepresenteerd krijgen, terwijl er niets van ‘vermogenden’ wordt gevraagd. Ook uitten deze partijen stevige kritiek op de wijze waarop het kabinet en de coalitiepartijen onderhandelen. In dit licht hebben Klaver (PRO) en Dassen (Volt) een amendement ingediend waarmee de lasten op arbeid minder toenemen om “in plaats daarvan een iets grotere bijdrage te vragen van de allerrijksten”.

Schenkingen op papier

PRO en Volt stellen voor om ‘schenken op papier’ binnen de erf- en schenkbelastingen tegen te gaan, “de grens voor lenen uit de eigen vennootschap te verlagen tot €17.500” en daarbij ook de vrijstelling voor eigenwoningschulden af te schaffen. Daarnaast willen ze ook het toptarief in box 2 verhogen – van 31% naar 33% – en een toptarief in box 3 introduceren. Van Eijk (VVD) gaf aan dat wat haar betreft “ondenkbaar is dat dit amendement in deze vorm door de coalitie gesteund wordt”. Oosterhuis (D66) vindt de maatvoering “een klein beetje ruig, maar snap[t] de richting”. Van Dijk (CDA) noemde het amendement “een brug te ver” maar wil daarover wel het gesprek aangaan.

De afgelopen maanden heeft het minderheidskabinet-Jetten geprobeerd om brede meerderheden te vinden voor de verschillende politieke plannen. De behandeling van het Belastingplan 2027 laat zien dat dit (nog) niet mogelijk is. Het kabinet moet nu echt kiezen. Daarbij zijn er twee opties: met de steun van PRO en Volt een groot deel van de politieke ambities van het kabinet realiseren, met als gevolg dat de lasten op vermogen en ondernemen stijgen; of een groot deel van de politieke ambities niet realiseren én sterker inzetten op lastenverlichting met steun van JA21, SGP en BBB.