“Henry Meijer gelooft in morele vooruitgang en dat uiteindelijk het goede zal overwinnen. Een pragmatisch ingestoken belastingstelsel gebaseerd op ons sociale DNA zal bijdragen aan een fijnere samenleving voor links, rechts, arm, rijk, werknemers, ondernemers, jong en oud”, valt te lezen op de cover van Henry Meijers recentelijk verschenen boek ‘Belastingstelsel en ons sociale DNA’. De bevlogen fiscalist reist momenteel door het land voor een beter belastingstelsel.

Op 11 juni 2026 vond in Hotel Leonardo te Den Haag de eerste van vier interactieve bijeenkomst plaats. Meijer is onder meer bekend van het door hem en zijn vrouw Trudie ontwikkelde fiscale adviessysteem MFAS (in 2023 aangekocht door Wolters Kluwer en thans bekend als Praktische Tooling). De interactieve bijeenkomsten zijn georganiseerd ter promotie van het boek en om de discussie omtrent (on)eerlijke belastingheffing op gang te brengen. De volgende bijeenkomsten staan gepland op 17 juni (Vught), 18 juni (Zwolle) en 24 juni (Leiden) 2026.

Trots

De dag werd geopend door David Jonckheer, senior uitgever bij Boom Juridisch. Hij vertelt dat Boom heel erg trots op het boek en prijst Henry als schrijver: “Henry bestrijdt het onrecht, maar niet als een Don Quichot. Zo geeft hij veel praktische handvaten mee voor beleidsmakers, met zowel sociologische als filosofische grondslagen om het belastingstelsel te hervormen”. Volgens de uitgever heeft de uitgave dan ook een grote urgentie vanwege het aantreden van het nieuwe kabinet, die er zeker nog wel kaas van zullen eten. Hij hoopt dan ook dat het boek een goede bijdrage levert aan de fiscale plannen van het kabinet.

Ask not what your country can do for you—ask what you can do for your country

Wanneer Meijer zelf het woord neemt, steekt hij gelijk van wal over zijn publicatiegeschiedenis. Ondanks zijn lange staat van verdienste was het boek voor hem een ‘zware bevalling’, waar hij met trots en passie aan heeft gewerkt tussen 2024 en 2026. De zware bevalling komt onder meer vanwege de moeilijke materie en uiteenlopende vakgebieden die in het boek besproken worden, waarbij sociologie, economie, filosofie en recht met elkaar worden samengevouwen tot één geheel.

In fiscale debatten en discussie gaat het volgens Meijer tegenwoordig vaak over de zogeheten onvervreemdbare rechten van het individu, terwijl men niet stil staat bij wat het individu de staat en haar belastingen kunnen en dienen te brengen. Die manier van sparren over het fiscale stelsel is veel belangrijker volgens Meijer omdat de staat de hoeder is van die rechten, samengevat in het bekende citaat van J.F. Kennedy “Ask not what your country can do for you—ask what you can do for your country”.

 

Henry Meijer spreekt zijn publiek toe en introduceert de avond en de te bespreken onderwerpen

 

Emotie

Het valt Meijer ook op dat bij debatten over het belastingstelsel veel emotie komt kijken. Te denken valt aan de discussie over box 3. Zo wordt er verhit gesproken over onderwerpen van geringe betekenis (door Meijer ‘kruimelwerk’ genoemd), terwijl echt ingrijpende belastingmaatregelen te weinig ter discussie worden gesteld. Dat dit het geval is, komt onder meer door pressie- en lobbygroepen. “Het lijkt wel alsof er een angst is om feiten onder ogen te zien”, vermeldt Meijer. Het boek probeert deze emotie buiten beschouwing te laten en vooral die feiten aan het licht te brengen waar men minder graag over praat, zoals de afschaffing van de BOR en de introductie van een vermogensbelasting. De auteur verwoordt het als volgt: “Ik heb het boek niet geschreven met een bepaalde politieke signatuur in het achterhoofd”.

Het eerste, besloten deel van de dag wordt – in een stijl die typisch is voor Meijer – afgesloten met een quiz. Net zoals bij het oude MFAS konden daarbij de schattingsvragen over voetbalwedstrijden niet ontbreken. Ook is er voor de winnaar van de quiz een prijs, die uiteindelijk wordt gewonnen door Reinier Kooiman. Hij mag zich na de quiz dan ook de trotse nieuwe eigenaar van een Mars noemen – de schrijver had geen tijd meer om een mooie fles wijn te halen.

Plantsoenendienst

Meijer weet het publiek in het avonddeel mee te nemen in zijn verhaal dankzij spraakmakende anekdotes. De eerste daarvan gaat over een arbeider in de plantsoenendienst. Deze arbeider krijgt – nadat hij een mooie loonsverhoging heeft gehad – ineens een naheffingsaanslag. Door de naheffingsaanslag werd uiteindelijk zoveel belasting geheven en zoveel gekort op toeslagen, dat door een enorme marginale druk vrijwel de gehele loonsverhoging direct verdampte.

Volgens Meijer is het bizar dat dit soort zaken mogelijk zijn, zeker vergeleken met de manier waarop DGA’s of multimiljonairs fiscaal worden behandeld. Vanwege de gunstige fiscale behandeling hebben deze een lage marginale druk, waardoor elke extra verdiende euro amper wordt belast. Wat dient aan deze ongelijke behandeling gedaan te worden, en op welke grondslagen moet een rechtvaardig belastingstelsel gegrondvest worden?

Skireis

Volgens Meijer komt het door de evolutie dat het in ons sociale DNA zit om de ander te helpen. Dat is volgens hem niet beperkt tot de familie- of vriendenkring, maar is breder vanwege het zogeheten “universalisme”: de gedachte dat het niet afhankelijk is van tot welke groep je behoort voor een gelijke behandeling. Een sprekend hiervan is bijvoorbeeld de mensenrechten. Meijer illustreert dit door gebruik te maken van een voorbeeld. Ditmaal gaat het om een failliete en in echtscheiding verkerende ondernemer, die elk jaar met vrienden op skireis gaat. Omdat hij platzak is, vergoeden de vrienden alle kosten waardoor de failliete vriend alsnog mee kan gaan. Niet vanwege een plicht, maar puur uit liefdadigheid.

Het is volgens Meijer belangrijk dat we dit sociale DNA onderkennen en ons belastingstelsel daarop grondvesten. Om dit in goede banen te leiden en om niet in de theorie te blijven hangen, heeft de auteur in zijn boek tien aanbevelingen met concrete uitwerkingen gedaan om dit te bereiken. Zo beveelt hij onder meer aan om het verlaagde VPB-tarief af te schaffen en een enkelvoudig tarief van 29 procent in te voeren. Ook wil de schrijver de BOR laten vervangen door een betalingsregeling en de AOW volledig fiscaliseren. Met deze aanbevelingen zou volgens Meijer recht worden gedaan aan het sociale DNA: letten op elkaar en op de minder vermogenden.

 

"Darwin zei al dat de groepen die het beste konden samenwerken in de natuur overleefden. Dat is de basis van onze welvaart"

 

Geëngageerd en scherp

Dan wordt de vloer geopend voor discussie. Om dit in goede banen te leiden, heeft Meijer verschillende stellingen bedacht met daarbij verschillende antwoordopties. Dat de door hem opgeworpen kwesties de tongen losmaakt, is lichtelijk uitgedrukt. In de zaal heerst daarom al snel een scherpe, geëngageerde doch beheerste sfeer. Sterker nog, de aanwezigen zijn zo geactiveerd door de opgeworpen ideeën dat Meijer af en toe de discussie moet afkappen om ervoor te zorgen dat de bijeenkomst binnen de afgesproken tijd beëindigd kan worden.

Een van de eerste stellingen die worden opgeworpen, betreft de vraag op welke wijze arbeid en kapitaal moeten worden belast: het een zwaarder, het andere lichter, of gelijk belasten?

Ook ging het over toeslagen en sociale verzekeringen. Zo was een van de stellingen gewijd aan de hoge marginale druk voor de inkomstenbelasting voor lage inkomens. Hierover wordt stellig gediscussieerd door verschillende deelnemers. Een van de aanwezigen vond het terecht dat de marginale druk zo hoog is ‘omdat Nederland kampioen parttime werken is’. Een ander bracht daar vervolgens op in dat het een nogal platgeslagen argument is dat het komt door het parttime werken an sich, omdat bij sommige beroepen een salaris past dat niet makkelijk boven de hoeveelheid uitstijgt waarbij de druk exorbitant lager wordt (een jaarsalaris van €139.000 of meer).

Eigen woning en gratis bier

Een bespreking over het toekomstige box 3-stelsel en de behandeling van de eigen woning konden ook niet ontbreken. Zo werd gepraat over de mogelijkheid voor belastingplichtigen om voor de vermogenswinstsystematiek (VWB) te kiezen of voor de vermogensaanwasbelasting (VAB) met daarbij een hoger tarief voor de VWB. Ook bij de bespreking over de eigenwoningregeling wordt door de deelnemers flink van mening verschilt. “Ik zal al jullie punten meenemen en ze doorspelen naar de staatssecretaris”, zegt Meijer grappend wanneer de discussie op zijn einde loopt.

Aan het einde van de avond had Meijer wederom een quiz voor alle genodigden. Ditmaal vermeld Meijer omtrent de quiz en de prijs: “In het kader van entertainment gaan we nog een quizje doen. We hebben een Mars als prijs, omdat we al te veel geld hebben uitgegeven aan marketing. U zult het hier dus mee moeten doen”. Na wederom een goed lachsalvo en een mooie quiz, vraagt de auteur of de aanwezigen door willen met de bijeenkomst of graag doorwillen naar de borrel. Ten aanzien van het laatste had de gulle organisator de bar afgekocht, reden genoeg voor de bezoekers om te kiezen om de bijeenkomst tot een einde te laten komen.

Wilt u aanwezig zijn bij een van de bijeenkomsten? Lees dan verder dit bericht op TaxLive.

Bron: Verslag: Frank van der Salm. Foto's: Chieljon Tornij

Informatiesoort: Nieuws

Rubriek: Belastingrecht algemeen, Sociale zekerheid algemeen

23

Gerelateerde artikelen