De reactie zijn wisselend van aard, maar hebben over het algemeen een negatieve ondertoon. Hieronder is een samenvatting weergegeven van een deel van deze reacties.

Drinkwaterbedrijven

De drinkwaterbedrijven zijn niet blij met de belastingverhoging op leidingwater die het kabinet doorvoert. Het tarief stijgt met 10 cent, naar 0,537 euro per 1000 liter. "Dit draagt op geen enkele manier bij aan de toekomst van ons drinkwater", zegt voorzitter Pieter Litjens van Vewin, de vereniging van tien Nederlandse waterbedrijven. "Deze belastingverhoging maakt drinkwater voor de gebruiker alleen maar duurder, zonder dat er ook maar één extra druppel beschikbaar komt."

Zorgsector

De overkoepelende organisatie van universitaire ziekenhuizen in Nederland (UMCNL) mist richting en zekerheid in de rijksbegroting van het minderheidskabinet. "In de zorg zijn we gebaat bij voorspelbaarheid. Een begroting presenteren die niet bij voorbaat breed wordt gesteund, is wat ons betreft eens maar nooit weer."

BOVAG

BOVAG noemt het kwalijk dat het midden- en kleinbedrijf niet is genoemd in de troonrede. "Dat is een miskenning van deze motor van de economie", stelt de autobrancheorganisatie.

BOVAG ziet ook dat het kabinet in zijn plannen voor 2027 te weinig doet om ondernemers te ondersteunen. "Ondernemers in Nederland gaan gebukt onder een grote regeldruk, gebrek aan voorspelbaar beleid, onrust in het sociale domein en lastenverzwaringen."

Ook vindt de brancheclub dat het kabinet veel meer geld moet uittrekken voor groot onderhoud van bruggen, wegen en het spoor. Van 2029 tot en met 2035 trekt de regering hier 1,5 miljard euro extra voor uit. "Wetende dat er totaal een gat is van 80 miljard euro om alles te kunnen bekostigen, is deze extra investering te weinig om deze grote achterstanden significant in te lopen", aldus BOVAG.

Bierbrouwers

“Deze Miljoenennota zorgt voor een enorme kater bij de biersector”, aldus Fred Teeven, voorzitter van Nederlandse Brouwers. “De boodschap uit de Troonrede dat we elkaar wat moeten gunnen, geeft de bierdrinkers en brouwerijsector wel een hele bittere smaak. Op ‘s lands begroting lijkt het misschien klein bier. Maar in een al jarenkrimpende biermarkt, waar de marge op een flesje bier slechts enkele centen bedraagt, is deze belastingverhoging voor veel brouwerijen het verschil tussen voortbestaan of stoppen. Het raakt bovendien niet alleen de brouwerijen, maar ook horeca en retail. Vooral in de brede grensregio’s, en daarmee is uiteindelijk ook de schatkist de dupe. Wie bier wegbelast, rekent zich rijk met geld dat over de grens verdwijnt. Onze hoop is nu gericht op de Tweede Kamerleden; we hopen dat zij wel het belang van de Nederlandse biersector zien.”

Natuurorganisaties

De miljoenennota maakt onvoldoende geld vrij voor natuurbeheer, stellen Natuurmonumenten, LandschappenNL, de Unie van Bosgroepen en de Federatie Particulier Grondbezit. Dat bedreigt volgens de organisaties ook de aanpak van de stikstofuitstoot en daarmee het op gang brengen van de vergunningverlening.

Volgens de natuurbeheerders is vanaf 2027 structureel 200 miljoen euro extra per jaar nodig voor natuurbeheer. Die afspraak staat in de zogenoemde Bouwsteen Natuur, maar is volgens de organisaties niet volledig opgenomen in de miljoenennota.

Afvaldiensten

Afvalbedrijven zijn blij met de plannen van het kabinet om iets te doen aan de hoeveelheid afval. Ze concluderen dat de afvalsector niet alleen hoeft op te draaien voor een heffing van 567 miljoen euro op plastic. "De volgende stap is beleid dat minder materiaalgebruik, hergebruik en goed recyclebare producten aantrekkelijker maakt", stelt de Koninklijke Nederlandse vereniging voor afval- en reinigingsdiensten (NVRD).

Het kabinet is van plan om de belasting op afvalstoffen en een CO2-heffing voor de industrie langzamer te verhogen dan eerder gepland. Volgens de branchevereniging kan dit de sector in 2028 en in 2029 200 miljoen besparen. Bij de NVRD zijn afvaldiensten als Avalex, Attero, HMS en Renewi en ruim tweehonderd gemeenten aangesloten.

Universiteiten

Universiteiten zijn positief over een aangekondigde verdere investering van ruim 580 miljoen euro per jaar in hoger onderwijs en wetenschap. Daarmee worden eerdere bezuinigingen volgens koepelorganisatie Universiteiten van Nederland (UNL) grotendeels teruggedraaid. Dat is volgens UNL nodig, omdat Nederland voor "grote uitdagingen" staat.

"Of het nu gaat om onze economie, veiligheid of de energietransitie: zonder wetenschappelijke kennis redden we het niet", aldus UNL-voorzitter Caspar van den Berg. "Met deze begroting zorgt het kabinet ervoor dat studenten goed onderwijs krijgen en universiteiten kunnen blijven bijdragen aan de oplossingen die Nederland nodig heeft."

Ondernemersorganisaties

Nederland kan het zich niet veroorloven om nog jaren door te modderen. Met die woorden reageert VNO-NCW-voorzitter Coen van Oostrom op de dinsdag naar buiten gebrachte miljoenennota van het kabinet. Volgens ondernemersorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland is de richting van het kabinet goed, maar zijn de plannen "vanwege het minderheidskabinet nog onzeker en niet op elk terrein afdoende".

Ze wijzen er onder meer op dat de overheidsuitgaven harder groeien dan de economie. Dat maakt een gezamenlijke langetermijnagenda noodzakelijk, vinden ze. "Anders blijven we de komende jaren praten over bezuinigen."

Schiphol

Schiphol verwacht dat een lagere vliegbelasting goed is voor de Nederlandse concurrentiepositie en "een gelijk speelveld binnen Europa". De luchthaven steunt het besluit om het aanstaande hoge tarief voor de vliegbelasting gelijk te trekken met dat van Duitsland, waardoor dit ruim een tientje lager uitvalt dan in de eerdere plannen.

Onderwijsbond

De Algemene Onderwijsbond (AOb) noemt het "teleurstellend" dat onderwijs nauwelijks is genoemd in de troonrede. Over de onderwerpen die wel genoemd zijn, heeft de bond gemengde gevoelens.

AOb-bestuurder Kim van Strien wil de geplande bezuinigingen op sociale zekerheid van tafel hebben, omdat daarmee volgens haar "het vangnet voor het onderwijspersoneel wordt weggetrokken". Voor leraren die ziek thuiszitten is het behouden van inkomenszekerheid voor de bond van groot belang.

Dat er 88 miljoen euro komt voor een AOb-plan voor zij-instromers in het primair-, voortgezet onderwijs en mbo, stemt Van Strien wel positief. De inzet van zij-instromers zorgt volgens de bond voor minder uitval en scheelt geld omdat er minder kostbare externe leraren worden ingehuurd. Daarmee zou de investering zichzelf volgens Van Strien terugverdienen.

Studentenoverleg ISO

Het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) is positief over de aangekondigde verhoging van de basisbeurs, maar ziet gemiste kansen als het gaat om investeringen in het welzijn van studenten. Dat laat het overleg weten in een eerste reactie op de troonrede.

ISO-voorzitter Allis Richardson: "De verhoging van de beurs is een mooie stap vooruit, maar is helaas nog niet volledig toereikend om de financiële druk op de student volledig weg te nemen. Wij vinden het bijvoorbeeld jammer dat het renteplafond niet terugkomt in de begroting, juist omdat dit zekerheid biedt voor de student".

Omdat studenten volgens ISO nog veel prestatiedruk en stress ervaren, baalt het overleg dat er geen verdere investeringen worden gedaan op welzijnsbeleid. Richardson: "Door niet extra te investeren in de hulp voor deze generatie laat je hen in de steek, met alle mogelijke gevolgen van dien".

Woningbouwers

De ambitie van het kabinet-Jetten om jaarlijks 100.000 woningen te bouwen is onhaalbaar met het budget dat daarvoor wordt uitgetrokken, concludeert WoningBouwersNL na de miljoenennota.

Volgens de brancheorganisatie is hiervoor per jaar 3 tot 5 miljard euro nodig aan belastinggeld. "De structurele 1 miljard euro per jaar blijft daar ruim onder. Het gat tussen ambitie en financiële werkelijkheid is er nog steeds", aldus de bouwers.

Independer

Nederlanders betalen komend jaar 150 euro meer voor de basisverzekering, de grootste stijging van de zorgpremie ooit. Dat concludeert vergelijkingssite Independer op basis van de miljoenennota. Daarmee bedraagt de nominale premie voor het eerst meer dan 2000 euro.

Volgens Independer is de zorgpremie in tien jaar met bijna twee derde gestegen. "Uit de begroting van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) blijkt dat de nominale premie 2029 euro op jaarbasis is in 2027, tegenover 1879 euro in 2026 en 1241 euro in 2017. In tien jaar tijd is de nominale premie 63,5 procent hoger geworden, terwijl de inflatie met ruim 30 procent toenam sinds 2016", stellen de onderzoekers. Daarmee stijgt de premie voor de basisverzekering flink harder dan andere vaste lasten.

Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN)

In de troonrede was "pijnlijk weinig" aandacht voor de zorg. Dat vindt voorzitter Bianca Buurman van de beroepsvereniging Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN). "Als er al iets uitspringt op Prinsjesdag is het de Miljoenennota 2027, waarin de voorgenomen bezuinigingen minder rigoureus worden toegepast, maar ook niet van de baan zijn."

"Het plan om cliënten een eigen bijdrage te laten betalen voor het ontvangen van wijkverpleging is een bitterslecht idee", zegt Buurman. Volgens haar leidt een eigen bijdrage tot "cliënten die noodzakelijke zorg mijden of uitstellen, hogere kosten omdat ze later in zorg komen met complexere en acute problemen en extra administratieve lasten."

Armoedefonds & Leger des Heils

Het kabinet is ambitieloos als het aankomt op armoedebestrijding, vindt het Armoedefonds. In een reactie op de prinsjesdagplannen van het kabinet stelt de organisatie dat "alle signalen op rood staan". Ook het Leger des Heils is teleurgesteld: "Het blijvend vooruitschuiven van keuzes, met name voor de meest kwetsbaren in onze samenleving, kan echt niet."

Armoede blijft "onverminderd hoog" en inflatie stijgt, aldus het Armoedefonds. Steeds meer huishoudens geven aan niet rond te kunnen komen, maar het kabinet bezuinigt op de structurele aanpak van armoede en schulden. "Dit is een klap in het gezicht voor de huishoudens die iedere dag voor onmogelijke keuzes staan: zet ik een warme maaltijd op tafel of koop ik de schoolspullen van mijn kind?"

Het Leger des Heils ziet in Nederlandse wijken en buurten "een humanitaire crisis" ontstaan en maakt zich zorgen over mensen die balanceren op de rand van bestaanszekerheid. "We zien een groot gebrek aan empathie in de plannen."

Woonbond

De miljoenennota "ademt een grote ongelijkheid tussen kopers en huurders". Dat stelt de Woonbond, de belangenbehartiger van huurders. Volgens de bond nemen de woonkosten voor huurders toe. Tegelijkertijd doet het kabinet volgens de organisatie niets aan de opgelopen kosten voor de hypotheekrenteaftrek.

"Dit kabinet trekt ruim 12 miljard euro per jaar uit voor de hypotheekrenteaftrek, waar vooral de hoogste inkomens van profiteren", stelt directeur Zeno Winkels van de Woonbond. "Het enorme fiscale voordeel van het bezit van een eigen woning moet worden aangepakt."

Ook maakt de Woonbond zich grote zorgen over de effecten van de stijgende energiekosten. "Vooral huishoudens die nu al te maken hebben met energiearmoede zullen hierdoor verder in het nauw komen", waarschuwt de belangenbehartiger. Zeker de stijging van de vaste netwerkkosten is "problematisch" en raakt lagere inkomens harder dan hogere inkomens. De Woonbond wil dat het kabinet die groep helpt, bijvoorbeeld door de huurtoeslag te verhogen.

Nederlandse Orde van Advocaten

De Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) is blij met de door het kabinet toegezegde 10 miljoen euro per jaar in het stelsel van gefinancierde rechtsbijstand. Maar het bedrag is slechts een begin, "want er moet veel gebeuren om de toekomst van de sociale advocatuur te borgen".

"De toegankelijkheid van het stelsel van gefinancierde rechtsbijstand staat onder grote druk door een toenemend tekort aan sociaal advocaten", waarschuwt de Orde. "Zonder spoedige invoering van samenhangende maatregelen komt de toegang tot het recht voor een grote groep rechtzoekenden ernstig in het gedrang."

De Orde is bezorgd over het tekort aan sociaal advocaten op de rechtsgebieden personen- en familierecht, sociaal zekerheidsrecht en huurrecht. "Dit betekent dat mensen die te maken krijgen met ingewikkelde familiezaken, problemen hebben met de gemeente, het UWV of hun huisbaas moeilijk een sociaal advocaat kunnen vinden die hen bijstaat."

Jonge Klimaatbeweging

Van de klimaatbeloftes uit het regeerakkoord is weinig terechtgekomen. Dat stelt de Jonge Klimaatbeweging na de presentatie van de miljoenennota. Volgens de organisatie "bungelt klimaat ergens onderaan de agenda".

De beweging mist in de kabinetsplannen maatregelen om de klimaatcrisis aan te pakken en ziet juist versoepelingen van klimaatbeleid. "Zo gaat de eerder voorgestelde vliegbelasting omlaag en wordt de accijnskorting op benzine en diesel verlengd." Volgens de Jonge Klimaatbeweging strookt dat niet met de klimaatdoelen van het kabinet.

De organisatie roept het kabinet op klimaat hoger op de agenda te zetten en het beleid aan te scherpen. "Investeer in duurzame energiebronnen in plaats van vervuilende fossiele energie en durf hoog in te zetten op maatregelen die echt verandering brengen", aldus de beweging.

LTO

In de begrotingsplannen van het kabinet zit te weinig samenhang in het beleid voor de landbouw, vindt boerenbelangenorganisatie LTO. Het kabinet kondigde aan boeren te willen helpen bij de verduurzaming van hun bedrijf, maar LTO ziet "financiële keuzes die daar haaks op staan".

Zo hekelt LTO de btw-verhoging op bloemen en planten, die de sierteelt een slechtere concurrentiepositie zou opleveren. Dat botst volgens de organisatie met afspraken om de milieubelasting door gewasbeschermingsmiddelen te verminderen. "Wil het kabinet de land- en tuinbouw helpen verduurzamen, of is onze sector een cashcow om gaten in de begroting dicht te fietsen?", reageert LTO-voorzitter Ger Koopmans.

LTO vindt daarnaast dat over het stikstoffonds van 20 miljard euro veel onzeker is. Het belangrijkste voor verduurzaming is dat boeren sneller vergunningen kunnen krijgen, vindt de landbouw- en tuindersorganisatie. Een rekenkundige ondergrens die het mogelijk maakt om bij projecten kleine hoeveelheden stikstof uit te stoten, moet volgens LTO daarom zo snel mogelijk worden ingevoerd.

Consumentenbond

De Consumentenbond zegt teleurgesteld te zijn over de plannen die het kabinet presenteert rondom de energierekening in de miljoenennota. "Het kabinet laat kansen liggen om consumenten te helpen bij het betalen van hun energierekening", stelt de bond.

Volgens de organisatie hebben miljoenen huishoudens moeite met het betalen van hun almaar stijgende energierekening. "Het kabinet verlaagt volgend jaar wel de energiebelasting voor de glastuinbouw met 51 miljoen euro om de hogere gasprijs vanwege de bijmengverplichting groen gas te compenseren. Voor huishoudens komt er dus geen verlichting of compensatie", aldus de Consumentenbond.

Koninklijke Horeca Nederland

Koninklijke Horeca Nederland (KHN) maakt zich zorgen om de stijgende lasten voor horecaondernemers. "Met de huidige belastingplannen wordt de horeca onbetaalbaar voor zowel gasten als ondernemers", stelt de branchevereniging. KHN ziet wel dat het kabinet "eerste stappen" zet om hier iets aan te doen en roept op om "door te pakken".

"Het is goed dat er scenario's op tafel liggen voor andere vormen van loondoorbetaling bij ziekte, maar ook de regelgeving rondom re-integratie kan en moet eenvoudiger en minder kostbaar", stelt de organisatie. "Ook de hoogte van WW- en WIA-premies moet onderwerp van gesprek worden."

De toekomst van horecabedrijven staat volgens KHN onder grote druk. De kosten nemen toe, bijvoorbeeld voor energie en personeel. Ook dreigen nieuwe maatregelen, zoals een verhoging van de alcoholaccijns. "Ondernemers hebben deze kosten voor een groot deel zelf opgevangen, maar de reserves zijn op en de aanhoudende kostenstijgingen zetten de marges verder onder druk", zegt voorzitter Ralf Benda.

Bron: ANP