Waarom wilde je fiscalist worden?
‘Ik ben begonnen met de studie fiscale economie. Op de middelbare school vond ik economie leuk. En mijn vader is fiscalist. Hij heeft me nooit gepusht, maar misschien kreeg ik door zijn verhalen het idee dat fiscaliteit interessant is. Na een jaar ben ik ook fiscaal recht gaan doen met wat vakken van strafrecht en civiel recht erbij, want ik dacht dat ik misschien ooit een togaberoep wilde. Ik heb beide bachelors gedaan, maar voor mijn master heb ik voor fiscaal recht gekozen.’ 

Koos je na je studie bewust voor werken bij de universiteit en bijvoorbeeld niet bij een groot kantoor?
‘Ja, want in de wetenschap kun je volledig onafhankelijk onderzoek doen en heb je ook de tijd om naar alle ins en outs te kijken. Als je bij een kantoor werkt, heb je te maken met het concrete probleem van een klant. Dan kijk je altijd naar het geldende recht. Hoe werkt het recht en hoe kunnen we deze zaak naar een goed einde leiden? Hierbij wil ik overigens niet zeggen dat dat niet leuk is. Ik haal ook veel voldoening aan de ene dag bij Lubbers, Boer & Douma. Ik ben ervan overtuigd dat een combinatie van wetenschap en praktijk van zeer toegevoegde waarde is. Het leuke van de wetenschap is dat je net even een stapje verder kunt gaan. Je kunt ook kijken naar het wenselijke recht. Snap ik de regels die er zijn? En zouden die regels misschien eigenlijk anders moeten zijn? Je kunt de stap zetten naar een meer normatieve inslag. En het leuke van de universiteit is natuurlijk ook dat je doceert. Daar had ik nog geen ervaring mee, maar de kennis overbrengen aan studenten doe ik graag. De combinatie van doceren en onderzoek doen voor mijn proefschrift bevalt me goed.’
 
Waar gaat je proefschrift over?
‘Ik sta nog helemaal aan het begin. Het gaat over de fiscale gevolgen van het terugdraaien van verkrijgingen. Als er een gebeurtenis plaatsvindt en iemand verkrijgt iets – bijvoorbeeld een erfenis of een schenking -, dan kan dat fiscale gevolgen hebben. Maar wat als je besluit om de erfenis te verwerpen of de schenking terug te geven? Er zijn verschillende figuren denkbaar, denk aan het terugbetalen van ten onrechte genoten loon. Ik beperk me in mijn onderzoek tot de erf- en schenkbelasting en inkomstenbelasting voor privépersonen.’

Waar zie je jezelf over 5 of 10 jaar?
‘Dan hoop ik mijn proefschrift afgerond te hebben. Dat heeft echt prioriteit. En het liefst zou ik tegen het einde van mijn carrière hoogleraar zijn, al voelt het een beetje vreemd om dat te zeggen. Dat is zeker een ambitie. Loes van Hulten (werkzaam bij het Netherlands Knowledge Management van Deloitte en winnaar van de Stevensprijs in 2022 – red.) heeft in een interview gezegd: het is een combinatie van hard werken, publiceren en geluk hebben. Daar sluit ik me bij aan. Het belangrijkste vind ik dat je plezier hebt in je werk. Zoals ik er nu naar kijk wil ik de rest van mijn leven in de wetenschap blijven werken.’

Wie inspireert jou in je vak?
‘In de eerste plaats is dat Inge van Vijfeijken, emeritus-hoogleraar belastingrecht. Als student-assistent heb ik veel met haar samengewerkt en volgde ik haar colleges. Ze is ook co-promotor bij mijn proefschrift. Zij kan stof op een systematische en begrijpelijke manier uitleggen, ook als het heel ingewikkeld is. Want dat is ook een taak van wetenschappers, ingewikkelde stof goed overbrengen. Het leuke is ook dat je tijdens colleges merkt dat ze passie heeft voor het vak. En als je een wetsartikel noemt weet zij direct wat de geschiedenis ervan is en hoe het tot stand gekomen is.’

Nog meer inspiratiebronnen?
‘Als tweede wil ik Peter Wattel noemen, advocaat-generaal bij de Hoge Raad en emeritus-hoogleraar aan de UvA. Dat is niet per se op het gebied van erf- en schenkbelasting, maar veel breder. Tijdens mijn studie heb ik verschillende conclusies van hem gelezen. En afgelopen najaar liep ik stage in zijn kabinet, zoals dat heet, bij de Hoge Raad. Hij heeft een heel scherpe geest en heeft snel door waar het om gaat. Hij doet vaak een stapje terug om te kijken hoe je vanuit de systematiek tot een antwoord kunt komen. Zo doet Inge van Vijfeijken het ook. Dat is je rol als wetenschapper. Nadenken vanuit de systematiek, kijken naar verbanden met andere bepalingen in de wet en dat goed overbrengen. Daarbij is het ook belangrijk dat je het kort en bondig kunt houden. Ik ben ervan overtuigd dat je zelfs de meest ingewikkelde regelingen kort kunt uitleggen. Op het gebied van de erf- en schenkbelasting zijn Schuttevâer en Zwemmer auteurs die heel snel tot de kern van een probleem komen. Zij zijn altijd kort in hun bewoordingen, maar toch kun je als onderzoeker heel veel putten uit hun handboeken en annotaties.’

Zijn er al momenten in je loopbaan waar je met veel tevredenheid op terugkijkt?
‘Ik kijk tevreden naar mijn publicaties tot nu toe. En in het bijzonder op de publicatie “Gift van jou, gift van mij of toch gift van ons allebei?” in de bundel ter gelegenheid van het afscheid van Inge van Vijfeijken. Ook als ik kijk naar de andere auteurs in die bundel. Dat zijn toch wel allemaal grote namen. Ik was betrokken bij het samenstellen van de bundel, maar er werd ook gevraagd of ik zelf een stuk wilde schrijven. Dat vond ik een grote eer. Het leuke aan zo’n afscheidsbundel is dat er ook altijd een persoonlijk aspect in zit. Die persoonlijke aspecten vind ik zelf misschien wel het leukst om te lezen.’

Wat zijn volgens jou belangrijke competenties om een goede fiscalist te zijn?
‘Dat je analytisch kunt denken. En dat je begrijpt dat je vanuit de systematiek tot een antwoord kunt komen. De wet is niet een serie losse artikelen die bij elkaar gevoegd zijn. Er zitten theorieën en beginselen achter. Dat je vanuit die systematiek en beginselen tot een antwoord kunt komen vind ik heel belangrijk. En dat je de materie kunt uitleggen, niet alleen aan vakgenoten en studenten, maar ook aan een breder publiek. Ik vind dat je aan elke doelgroep kort en bondig moet kunnen uitleggen waar het om gaat. Daar heb je ook in de adviespraktijk mee te maken. Niet elke klant heeft fiscale kennis, dus je moet het in begrijpelijke taal kunnen uitleggen.’

Vind je publiceren belangrijk? En hoe zie je de rol van de uitgever?
‘Ja, want publiceren is de manier om je ideeën te delen, een probleem aan te kaarten of een discussie in gang te zetten. Ook hier is het belangrijk dat je dat op een begrijpelijke manier doet. Dat je je publicatie opbouwt aan de hand van argumenten, zodat de lezer weet waarom je tot een bepaalde conclusie komt. Je moet de lezer bij de hand nemen en jouw redenering uitleggen. De uitgever biedt de mogelijkheid om te publiceren. Tijdschriften hebben natuurlijk ook altijd een redactie. Die moet de kwaliteit van een artikel beoordelen.’

Wat is jouw favoriete arrest?
‘Dat is een oud arrest van 2 januari 1903 (P.W. 9536), dat de kern van de erf- en schenkbelasting als tijdstipbelasting raakt. En het raakt ook het onderwerp van mijn proefschrift. Het gaat over het recht van overgang dat toen nog bestond, maar het geldt ook voor de erf- en schenkbelasting. Een man en vrouw waren gehuwd in gemeenschap van goederen. De man kwam te overlijden en hij had een pand in Nederland dat tot de huwelijksgoederengemeenschap behoorde. Dus 50% viel in de nalatenschap en zou belast zijn met het recht van overgang. Maar na het overlijden werd de huwelijksgemeenschap zo verdeeld dat het pand bij de vrouw terechtkwam. Volgens de vrouw zat het pand dus niet meer in de nalatenschap en hoefde zij geen recht van overgang te betalen. Maar de Hoge Raad oordeelde dat je moet kijken naar de situatie op het moment dat het belastbare feit (het overlijden) zich heeft voorgedaan. Alles wat je daarna doet heeft in beginsel geen invloed op de belasting die je betaalt.’ 

----------------------------------

In de reeks Young Professionals zijn eerder interviews afgenomen met Bart Mestrom, Anne de Wit, Maiko van Bakel, Ciska Wisman, Ilona van den Eijnde, Martijn Schippers, Loes van Hulten, Vassilis Dafnomilis, Bart van der Burgt, Brenda Coebergh, Matthijs van der Wulp, Claire Hofman, Arthur van der Linden en Jeroen Rheinfeld.

Bron: Tekst: Wilma van Hoeflaken - Fotografie: Berly Damman