Onder leiding van dagvoorzitter Diana Matroos, bekend van RTL en BNR, werd de middag gevuld met (panel)presentaties die slechts voor een deel over de fiscaliteit gingen. Na een korte presentatie van het dagprogramma werd het woord gegeven aan Van der Woude.

De voorzitter verwees in haar jaarrede naar het wispelturige tarievenbeleid van de Verenigde Staten waardoor handel met het land door Nederlandse ondernemers steeds lastiger wordt. Van der Woude noemde ook de vorig jaar gestarte podcast-serie NOB Poortpraat met Jort Kelder als presentator. In zes afleveringen worden de luisteraars bijgepraat over de rol van belastingen in het publieke debat. De NOB ziet zijn taak dus niet alleen in het organiseren van wetgevingsoverleggen en het uitbrengen van commentaren op nieuwe wetsvoorstellen, de fiscale techniek, maar ziet ook een duidelijke rol in de vertegenwoordiging van fiscalisten in discussies over maatschappelijke thema’s. Het programma op donderdag 21 mei was daar een weerspiegeling van. 

Geopolitiek

Staatssecretaris van financiën Eelco Eerenberg kwam zich aan het begin van het programma voorstellen aan de NOB-leden en wierp in een interviewopzet met Matroos meteen een flink compliment naar zijn gehoor. Hij bestreed namelijk het (veronderstelde) imago van de belastingadviseur als iemand die streeft naar minimalisatie van belastingen voor burgers en ondernemers.

Eerenberg, van origine informaticus, ziet juist dat de Nederlandse belastingadviseur een verantwoordelijke professional is die belastingen ook ziet als iets nuttigs en zinnigs voor de samenleving. “Het kompas van jullie zit wel goed”, hield hij zijn gehoor voor. Dat zei hij onder meer naar aanleiding van de vragen die hij kreeg voorafgaand aan het congres, toen alle gegadigden van de bijeenkomst met elkaar in gesprek waren in de foyer van het theater. Daar, zo gaf Eerenberg aan, werd hem telkens gevraagd: “Wie komt er op voor werkend Nederland?”. 

De D66’er liet daarnaast de bekende onderwerpen de revue passeren zoals de box 3-perikelen en de 30-jaarsproblematiek van de hypotheekrenteaftrek. Hij maakte daarbij de opmerking ‘net zo’n optimist te zijn als Van Rij’, in dier voege dat ‘je moet geloven dat je het gaat oplossen’. Daarbij merkt de staatssecretaris op dat hij wellicht geen fiscale achtergrond heeft, maar dit hem niet belet om het onderste uit de kan te halen: “Ik ben calvinistisch opgevoed. Je moet goed je best doen, anders heb je het niet goed gedaan”. Toch zorgt op het einde een vraag over de hypotheekrenteaftrek voor enige schrik, reden waarom Eerenberg een flinke teug water naar binnen werkt.

Verschuivende machtsblokken

Hoogleraar globalisering en filosofie Haroon Sheikh nam als gastspreker het stokje over van Eerenberg en vertelde over ‘wat er in de wereld om ons heen gebeurt’. Sinds 2018 werkt Sheikh bij de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid waar hij verantwoordelijk is voor het onderzoek naar kunstmatige intelligentie en publieke waarden. Sinds 2021 is hij bijzonder hoogleraar Strategic Governance of Global Technologies aan de VU, waar hij de masteropleiding Filosofie van Cultuur en Bestuur aan de VU verzorgt. Hij geeft colleges over globalisering, techniekfilosofie, filosofie Oost-West en cultuurfilosofie en hij doet multidisciplinair onderzoek naar vraagstukken rondom internationale orde en nieuwe technologie.

Hij liet aan zijn fiscale publiek zien hoe technologie en geopolitiek de wereldorde veranderen, hoe ‘geo‑economie’ aan terrein wint en welke vragen dat oproept voor de fiscalist. “Het moge duidelijk zijn dat de huidige wereldorde in verval is”, merkt hij aan het begin van zijn lezing op. Dat de huidige machtsblokken van vorm veranderen, is te zien aan de oorlogen in het Midden-Oosten en in Oekraïne, waarbij de VS zich steeds isolationistischer opstelt en Europa meer aansluiting zoekt bij bijvoorbeeld India. Dat het einde van de geschiedenis niet in zicht is, zoals Francis Fukuyama in 1992 beweerde, is dan ook stellig bevestigt.

Debatfinale

Nadat de dagvoorzitter de aandacht weer wist te grijpen van het jeugdige publiek, was het tijd voor de debatfinale van dat jaar. Hierin streden twee teams, met ieder twee man, tegen elkaar om de jury en het publiek te overtuigen dat zij de eerste plek verdienen. Zo stonden Marrette van Dongen (Mars) en Joep Kaandorp (Deloitte) tegenover Niels Sibberman (PwC) en Oumaima Tarifit (Loyens & Loeff).

Debatleider van de dag was Dirk van Dorsselaer (Nederlands Debat Instituut). Hij pakte de aandacht door het debat te vergelijken met de Hegeliaanse filosofie, waarin het belang van de Aufhebung (red.) werd benadrukt. Zo zou het debat functioneren gelijkend de in de volksmond genoemde these-antithese-synthese.

Eenmaal de spelregels uitgelegd, legt Van Dorsselaer de te bespreken stelling aan de teams voor: “Complexiteit in het belastingstelsel zorgt voor ongelijkheid”. Daarmee kunnen de verschillende teams blijkbaar goed mee uit de voeten, want het debat neemt al snel zijn aanvang. Daarbij wordt de complexiteit als uitgangspunt genomen voor zowel het standpunt voor als het standpunt tegen de stelling. Volgens het ene team zorgt complexiteit voor ongelijkheid; het andere team stelt dat de complexiteit juist nodig is om ongelijkheid te bestrijden. Opvallend genoeg wordt de rol van de belastingadviseur weinig besproken, die hier wel degelijk een rol bij speelt.

Na de pauze – en nadat alle stemmen geteld zijn – brengt de jury haar oordeel uit. Zo gaat de publiekprijs naar Marrette van Dongen. De prijs voor beste ‘debater’ gaat naar Joep Kaandorp, waar hij een gigantische beker voor in ontvangst neemt. 

Multilaterale samenwerking moeizamer

Na het debat was het tijd voor een paneldiscussie. Wat is de invloed van internationale regelgeving op Nederlandse fiscale regels? In deze presentatie van vier deskundigen met Matroos werd deze vraag beantwoord door vier experts, te weten Lieke Mutsaers (Meijburg & Co), Jonneke Dijkstra (Ministerie van Financiën), Harm Mark Pit (Belastingdienst) en Kristy Jonas (Ministerie van Financiën). Mutsaers schetste de belangrijkste ontwikkelingen bij organisaties als de OESO en de EU en legde, speciaal voor het jonge publiek, nogmaals uit wat pijler 2 precies betekent. Dijkstra sprak over de geopolitieke spanningen door te vertellen dat de multilaterale samenwerking moeizamer verloopt dan vroeger vanwege nieuwe machtsblokken zoals de BRIC-landen en de Global South. 

Jonas en Pit overleggen met enige regelmaat met hun collega’s van respectievelijk de EU-lidstaten en de OESO. Beiden vertelden ze anekdotisch over de vergadercultuur bij de organisaties en het misverstand over het ‘tekenen bij het kruisje’. Vaak weet Nederland namelijk veel klaar te krijgen in internationaal fiscaal overleg omdat ons land veel invloed heeft, zo vertelde Pit.

In een tweede paneldiscussie werd gepraat over “Een blik over de grens; fiscaliteit in een onzekere wereld”. Onderdeel van het panel waren Frederik Boulogne (BDO), Martin de Graaf (Ministerie van Financiën), Margriet Lukkien (Loyens & Loeff) en Annemieke Veer (Lely). 

Tijdens de tweede paneldiscussie werd onder meer gesproken over internationale handel en door de VS opgeworpen tariefmuren. Ook werd veel tijd gewijd aan de bespreking van het rulingbeleid, wat tot niet zo lang geleden grotendeels achter gesloten deuren plaats vond. Het gaat dan op het panel een lange tijd over het meer transparanter worden van de Belastingdienst, onder meer door de publicatie van Kennisgroepstandpunten. Als kers op de taart deed De Graaf op het einde dan ook de toezegging dat de Inspecteur de Kennisgroepstandpunten zal volgen in een proces.

Afsluiting

Matroos nam vervolgens weer het woord, om samen met algemeen directeur van de NOB Pauline Geerdink terug te blikken op de dag en een afsluitend gesprek te voeren. “Het is een dag om trots op te zijn; een moment van verbinding”, maakt de directeur duidelijk. Ze sprak lof uit voor de aanwezigheid van zoveel jonge belastingadviseurs, die de toekomst van het vak veilig moeten stellen. Geerdink richtte zich op het laatst nog op het gehele team, dat het jaarcongres mogelijk heeft gemaakt, en bedankte hen voor de organisatie.

De dag werd luchtig afgesloten met een komisch optreden van cabaretier Peter Heerschop. Hij verhaalde over zijn eigen levenswandel en werkzaamheden, wat hem ertoe bracht om na te denken over de vraag: “Waarom ben ik dit gaan doen?”. De cabaretier nodigde het publiek uit om ook na te denken over het ‘waarom’. “Waarom de fiscaliteit, en wat is haar toegevoegde waarde?”, werd de toeschouwers voorgehouden. Heerschop maakte daarbij duidelijk het belang van belastingadviseurs zeker in te zien. Volgens hem is het echter nog belangrijker dat de eigen meerwaarde wordt erkend. Hierdoor zou onrechtvaardig handelen tegengewerkt kunnen worden, aldus de cabaretier.

Na dit olijke optreden sloot de dag af met een borrel in de foyer, die overigens door alle deelnemers goed werd bezocht.

Bron: Tekst: Redactie TaxLive (Gé Konings & Frank van der Salm) - Fotografie NOB