Een van die ‘probleempjes’ is de vereiste dekking voor de ombouw van het huidige stelsel naar een vermogenswinstbelasting. Die ombouw kost geld. De miljarden vliegen ons om de oren. Dat was ook zo toen de kosten van de hersteloperatie van box 3 werden geschat. Dat zou ruim € 12 mrd. kosten. De werkelijke kosten liggen op dit moment slechts rond de € 1,4 mrd., zo blijkt uit de brief van de Staatssecretaris van Financiën van 29 september 2026, waarin hij antwoordt op vragen van Kamerlid Van Eijk (VVD). Misschien is het goed om ramingen met een korrel zout te nemen.

Maar de aanpassing van box 3 kost geld. In een poging dekking te vinden, stellen vier Kamerleden voor de fiscale voordelen van de schenking op papier te beperken door de rekenrente aan te passen (Motie-Grinwis c.s., Kamerstukken II 2026/27, 37020 IX, nr. 33). Voor wie het niet weet: bij een schenking op papier schenkt een ouder een bedrag aan zijn kind, maar blijft hij uitbetaling schuldig. Er ontstaat een schuld van de ouder aan het kind en die schuld is pas opeisbaar bij het overlijden van de ouder. De rente op deze schuld moet ten minste 6% zijn en de rente moet jaarlijks worden betaald. Een lagere rente dan 6% heeft gevolgen voor de heffing van erfbelasting als de schenker overlijdt. Aanpassing van deze rente staat als onderdeel van de modernisering van forfaits in de schenk- en erfbelasting al langer op de politieke agenda (zie: Brief van de Staatssecretaris van Financiën van 12 januari 2026, V-N 2026/8.8). Het kabinet overweegt de rente te verlagen naar 3%, maar heeft hierover nog geen beslissing genomen. De besparing wordt begroot op € 37 mln. structureel (ach, het is maar een raming). Dat zet weinig zoden aan de dijk. Bovendien is de rente van 6% – en straks wellicht 3% – slechts de minimumrente. Als de marktrente hoger is (wat inmiddels het geval is), is een hogere rente toegestaan.

Dit doet vermoeden dat er iets anders achter deze motie zit. De schenking op papier staat inmiddels op de lijst van ‘opmerkelijke belastingconstructies’. Dat is merkwaardig voor een schenkingsmogelijkheid die al sinds jaar en dag wordt toegepast. Het doet vermoeden dat schenken op papier, of zelfs schenken in het algemeen, voor politiek Den Haag ongewenst is. Het leidt tot vermogensongelijkheid. Ik denk dat dit niet door de schenkingen komt, want die ongelijkheid bestaat nu ook al. En vermogensongelijkheid is bovendien een fenomeen van alledag. Aanpassing van de rekenrente is op zich niet vreemd. Maar het is beter om deze aanpassing niet oneigenlijk te gebruiken voor een magere bijdrage aan de dekking van de kosten van de ombouw van box 3. De schenking op papier en box 3 hebben budgettair niets met elkaar te maken. Het wordt wel tijd dat het kabinet eindelijk eens echt werk maakt van het aanpassen van forfaits, sterftetafels en rekenrentes in de Successiewet. Alhoewel, met de huidige regels kan de estate planner prima leven.