Rechtbank Amsterdam blijft net als rechtbanken Midden-Nederland en Gelderland de wet toepassen en dwangsommen opleggen aan de Dienst Toeslagen in zaken waarin gedupeerden van de toeslagenaffaire wachten op een besluit over de compensatie van hun werkelijke schade. De rechtbank is van oordeel dat de dwangsommen nodig zijn om de wettelijk voorgeschreven rechtsbescherming af te dwingen.
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State besliste 3 juni 2026 dat in zaken waarin gedupeerden van de toeslagenaffaire wachten op een besluit over de compensatie van hun werkelijke schade, tijdelijk geen dwangsommen worden opgelegd.
Rechtbank Midden-Nederland en Rechtbank Gelderland wijken af van deze lijn en blijven dwangsommen opleggen. Rechtbank Amsterdam behandelde 31 augustus 2026 meer dan dertig beroepszaken van toeslagenouders. De ouders kregen de gelegenheid om te reageren op de uitspraak van de Afdeling en hun standpunten werden besproken met de Dienst Toeslagen.
Volgens de Raad van State leidt het opleggen van dwangsommen niet tot het gewenste resultaat. De besluitvorming om ouders voor hun werkelijke schade te compenseren is volledig vastgelopen. De alternatieve hersteltrajecten die bedoeld zijn als versnelling, staan op gespannen voet met het doel en de strekking van de Wet hersteloperatie toeslagen.
Rechtbank Amsterdam (ECLI:NL:RBAMS:2026:9171) onderschrijft dit in de kern, maar vindt niet dat er sprake is van een noodsituatie waardoor de wet inzake dwangsommen tijdelijk buiten toepassing moet blijven.
Uit de toelichting van de Dienst Toeslagen op de zitting blijkt dat er met name sprake is van een capaciteitsprobleem. Dit kan niet voor rekening van de ouders komen. De rechtbank is van oordeel dat de dwangsommen nodig zijn om de wettelijk voorgeschreven rechtsbescherming af te dwingen. De rechtbank sluit aan bij de rechtbanken Midden-Nederland en Gelderland en bepaalt dat in deze beroepen een nadere termijn geldt van 66 weken na afloop van de beslistermijn van 52 weken. Bij het bepalen van de hoogte van de dwangsom sluit de rechtbank aan bij de door de rechtspraak ontwikkelde (basis-)richtlijn van 100 euro per dag, met een maximum van 15.000 euro. De rechtbank bepaalt dat deze dwangsom ook wordt opgelegd bij opvolgende beroepen.
Hoger beroep
Op 16 september behandelt de Afdeling het hoger beroep van de Dienst Toeslagen tegen één van de uitspraken van de rechtbank Midden-Nederland.
Bron: Rechtbank Amsterdam
Informatiesoort: Nieuws
Rubriek: Fiscaal bestuurs(proces)recht, Toeslagen en zorgverzekeringswet